بر محمد و آل او ( ص ) و امثال اينها ، و بسا يك عبادت و لو بزرگ به نظر ميآيد و لو صحيح هم باشد چندان وزنى ندارد . سؤال : اگر مؤمن آلوده بمعاصى باشد مصداق كدام طرف است . جواب : اگر معاصى باعث زوال ايمان او نشود و با ايمان از دنيا رود اميد نجات در او هست زيرا ايمان ميزان سنگينى دارد و مصداق ثقلت ميزان ايمانش هست ولى آيه ميفرمايد موازينه نفرمود ميزانه پس به مقدار معاصى اگر مشمول شفاعت و مغفرت شد كه مسلما نجات دارد و اگر مشمول نشد به مقدار معاصى يك سختىهايى به او متوجه مىشود و بالاخره براى ايمانش نجات پيدا مىكند ، و اينكه ميفرمايد : فَهُوَ فِي عِيشَةٍ راضِيَةٍ در حق كسانى است كه موازين آنها سنگين باشد نه بعضى دون بعض كه هيچگونه ناراحتى از براى آنها نيست از حين احتضار الى دخول الجنة . وَ أَمَّا مَنْ خَفَّتْ مَوازِينُهُ كه ايمان نداشته باشد كافر باشد يا مشرك يا ضال يا مضل يا مخالف و معاند يا مبدع يا منكر ضروريات دين باشد كه تمام موازين او خفيف و بىمقدار و بىوزن است . فَأُمُّهُ هاوِيَةٌ پس جايگاه او مثواى او و مسكن او هاويه است ، و تعبير به ام بعضى گفتند : مراد ام الرأس است كه جلد جامعة الدماغ را ام الرأس مينامند يعنى از سر فرو ميرود در هاويه كه يكى از اسماء جهنم است ، و بعضى گفتند : كه طفل جايگاه او دامن مادر است و مادر او را در بغل ميگيرد و به خود مىچسباند آتش جهنم او را در بغل ميگيرد و به خود مىچسباند ، بعضى گفتند ، ام بمعنى اصل است چنانچه مكه را ام القرى گفتند و لوح محفوظ را ام الكتاب گفتند كه ميفرمايد : وَ إِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتابِ لَدَيْنا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ زخرف آيه 4 ، و سورهء مباركه حمد را هم ام الكتاب گفتند چون تمام قرآن بطور اجمال در سورهء مباركه حمد است ، و مراد جايگاه اصلى كه ديگر از او خارج نميشود هاويه است چنانچه جايگاه اصلى اهل ايمان جنت است . و لكن ظاهر اين است كه معنى همان است كه از سر فرو ميروند در جهنم به دو